Rok 2025 zapisał się w historii jako trzeci najgorętszy, a jego niezwykłość pozwoliła naukowcom lepiej zrozumieć mechanizmy globalnego ocieplenia dzięki analizom pokazującym, w jakim stopniu te rekordowe temperatury były skutkiem działalności człowieka. Według danych Copernicus Climate Change Service oraz Światowej Organizacji Meteorologicznej średnia temperatura od stycznia do listopada była o 1,48°C wyższa od poziomu przedindustrialnego, wyrównując wynik z 2023 roku. Po raz pierwszy w historii trzyletnia średnia z lat 2023–2025 przekroczyła krytyczny próg 1,5°C wyznaczony przez Porozumienie Paryskie. Rekordowe emisje gazów cieplarnianych sprawiły, że globalne ocieplenie utrzymało się na alarmującym poziomie, mimo obecności zjawiska La Niña, które zazwyczaj przynosi niższe temperatury.
Najnowsze badania World Weather Attribution (WWA) pokazują, że ekstremalne zjawiska pogodowe stają się nową normą. Analizy retrowertyczne wykazały, że fale upałów w 2025 roku były nawet dziesięciokrotnie bardziej prawdopodobne niż dekadę temu, a globalny wzrost temperatury o 0,3°C od 2015 r. przełożył się średnio na 11 dodatkowych dni ekstremalnego gorąca rocznie. W 2025 r. WWA przeanalizowało 157 katastrof spełniających kryteria humanitarne, w tym 49 fal upałów i 49 powodzi, podkreślając, że zmiany klimatu coraz wyraźniej ograniczają skuteczność tradycyjnych mechanizmów adaptacji i ochrony przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Rok 2025 w Polsce był średnio cieplejszy od normy klimatologicznej 1991–2020 o około 0,85°C, co czyni go ósmym najcieplejszym rokiem XXI wieku, a jednocześnie najcieplejszym w historii pomiarów instrumentalnych w Polsce, ze średnią ok. 2,5°C powyżej okresu przedindustrialnego. Większość miesięcy była ciepła lub bliska normie, choć maj i lato wydawały się chłodniejsze w porównaniu z ostatnią dekadą. Ekstremalne zdarzenia pogodowe obejmowały upalne dni w lipcu i wrześniu oraz suchą, niemal bezśnieżną zimę z krótkim epizodem mrozów. Miniony rok charakteryzował się też znaczną suszą, spowodowaną niedoborem opadów w zimie i wiosną, z częściową poprawą sytuacji dzięki intensywnym burzom i opadom latem oraz jesienią, co dodatkowo podkreśla zmiany klimatyczne obserwowane w codziennych warunkach pogodowych.
Rok 2025 był rekordowo ciepły także w Wielkiej Brytanii – według Met Office był to najgorętszy rok od początku pomiarów w 1884 r., ze średnią temperaturą roczną 10,9°C, co oznacza drugi przypadek w historii, gdy średnia roczna przekroczyła 10°C. Szczególnie ciepłe były miesiące od marca do sierpnia, każdy co najmniej o 1°C powyżej średniej z lat 1991–2020. Jednocześnie 2025 był najbardziej słonecznym rokiem w historii pomiarów, z 1648,5 godzinami słońca, co przyczyniło się do znaczącego wzrostu wykorzystania energii słonecznej w Wielkiej Brytanii, pokrywając ponad 6% rocznego zapotrzebowania kraju. Eksperci podkreślają, że ekstremalnie wysokie temperatury są konsekwencją wywołanych przez człowieka zmian klimatu, potwierdzając globalne tendencje obserwowane również w Polsce i innych regionach.
Zmiany klimatu nie są abstrakcyjnym zagrożeniem i stają się realnym czynnikiem kształtującym warunki życia, gospodarki i bezpieczeństwa ludzi na całym świecie. Rekordowe temperatury, fale upałów, susze, ekstremalne opady i huragany dowodzą, że tradycyjne strategie adaptacyjne, oparte jedynie na prognozowaniu i lokalnym przygotowaniu, nie wystarczają – konieczna jest jednoczesna redukcja emisji gazów cieplarnianych, transformacja energetyczna oraz wzmocnienie odporności infrastruktury i systemów ochrony ludności. Wyniki atrybucji klimatycznej pokazują, że zjawiska, które kiedyś zdarzały się rzadko, stają się coraz częstsze i bardziej intensywne, co wymusza rewizję polityki klimatycznej, planowania urbanistycznego i systemów zarządzania kryzysowego, aby ograniczyć przyszłe straty gospodarcze, ekologiczne i społeczne. W skrócie – dane z 2025 r. stanowią ostrzeżenie i jednocześnie punkt odniesienia dla pilnego działania globalnego. Nie zapominajmy o tym – nawet jeżeli obecnie za oknem panuje śnieżna sceneria.
Źródła
- https://www.worldweatherattribution.org/2025/
- https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/2025-w-polsce-rok-nowej-normy-klimatycznej
- https://www.metoffice.gov.uk/about-us/news-and-media/media-centre/weather-and-climate-news/2026/2025-is-double-record-breaker-uks-warmest-and-sunniest-year-on-record
Zezwalamy na bezpłatny przedruk artykułów ze strony pod wyłącznym warunkiem podania źródła artykułu. Prosimy o podanie następującego źródła: Nauka i Zdrowie UMP – onauce.ump.edu.pl
Prezentowane treści mają charakter wyłącznie informacyjny oraz edukacyjny i nie powinny być interpretowane jako porady medyczne służące do diagnozowania lub leczenia.
