Pod koniec sierpnia 2024 r. w Paryżu odbył się 23. Międzynarodowy Kongres Żywieniowy zorganizowany przez Międzynarodową Unię Nauk o Żywieniu. To największe i najbardziej prestiżowe wydarzenie w środowisku nauk o żywieniu, odbywające się co cztery lata. Tegoroczna edycja zgromadziła blisko 4 tys. uczestników i obejmowała szeroki program naukowy, w tym sesje plenarne, sympozja i warsztaty poświęcone najnowszym osiągnięciom w dziedzinie nauk żywieniowych.
Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu reprezentowały dwie uczestniczki Szkoły Doktorskiej – mgr Kinga Skoracka (Katedra Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych) i mgr Dominika Sikora (Zakład Medycyny Środowiskowej) – oraz dr Anna Rychter (Katedra i Klinika Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych UMP, Pracownia Nutrigenetyki UMP).
Kinga Skoracka przedstawiła wyniki badania dotyczącego sposobu żywienia osób z celiakią stosujących dietę bezglutenową. Celem analizy była ocena stopnia zbilansowania jadłospisów pod względem spożycia energii, makroskładników, witamin i składników mineralnych. W badaniu wzięło udział 60 osób poniżej 50. roku życia: 40 pacjentów z celiakią, którzy od średnio 10 lat stosowali dietę bezglutenową, oraz 20 zdrowych osób w grupie kontrolnej. Uczestnicy prowadzili czterodniowe dzienniczki żywieniowe, które następnie poddano analizie.
Wyniki wykazały, że osoby stosujące dietę bezglutenową spożywały mniej błonnika, magnezu, żelaza i sodu niż osoby zdrowe. Stwierdzono również, że pacjenci z celiakią nie realizowali zalecanego dziennego spożycia (RDA) na wapń, magnez, żelazo, witaminę B1 i witaminę D. Co istotne, mimo podobnej wartości energetycznej diety w obu grupach, masa ciała pacjentów z celiakią była niższa niż w grupie kontrolnej. Analiza wykazała ponadto, że niedobory niektórych składników – takich jak wapń, magnez czy witamina D – występowały również u osób zdrowych, jednak w mniejszym nasileniu niż u osób z celiakią.
Badanie podkreśla, że dieta bezglutenowa, choć niezbędna w leczeniu celiakii, często jest dietą niedoborową w witaminy i składniki mineralne. Istotne jest więc zapewnienie pacjentom wsparcia dietetycznego i edukacyjnego, które pozwoli im nie tylko skutecznie eliminować gluten, lecz także zadbać o pełnowartościowe i zbilansowane odżywianie.
Dominika Sikora zaprezentowała wyniki dwóch badań. Pierwsze z nich dotyczyło analizy składu odżywczego mięsa drobiowego wytwarzanego metodą in vitro, tj. bez konieczności uboju zwierząt, przez jednego z amerykańskich producentów, który w 2023 r. uzyskał zgodę na jego produkcję w USA. Najważniejsze obserwacje wskazują, że mięso to różniło się istotnie od konwencjonalnego – zawierało mniej białka, większości niezbędnych aminokwasów, magnezu i witaminy B3, natomiast więcej tłuszczu całkowitego, kwasów tłuszczowych nasyconych, cholesterolu, witamin B5, B6 i A oraz szeregu składników mineralnych (m.in. Ca, Fe, Zn, Se).
Choć poziomy metali ciężkich mieściły się w granicach dopuszczalnych, odnotowano wyższe stężenia kadmu i ołowiu niż w mięsie tradycyjnym. Wyniki te sugerują, że mimo spełniania norm bezpieczeństwa żywności obowiązujących w UE, proces produkcji wymaga dalszego doskonalenia i standaryzacji w celu ograniczenia zmienności między partiami.
Drugie prezentowane na Kongresie badanie dotyczyło postaw polskich konsumentów wobec owadów jako żywności. Analiza przeprowadzona na grupie około 1,5 tys. osób wykazała, że tylko 28% respondentów deklarowało chęć zakupu takich produktów. Najczęstszymi barierami były wstręt (60%) oraz obawy dotyczące właściwości sensorycznych (34%). Wśród osób skłonnych do zakupu dominowały motywacje związane z ciekawością (76%) i troską o środowisko (61%). Odsetek odrzucających owady jako żywność był istotnie wyższy wśród kobiet oraz osób o niskiej otwartości na nowe doświadczenia, a niższy w grupach dostrzegających negatywny wpływ hodowli zwierząt na środowisko (np. zanieczyszczenie powietrza i wód). Wyniki te podkreślają, że zwiększenie akceptacji owadów w diecie Polaków wymaga działań edukacyjnych i promocyjnych, szczególnie akcentujących ich zrównoważony charakter oraz wykorzystanie produktów pochodnych, takich jak mąka owadzia, która niweluje barierę wstrętu wobec całych owadów.
Z kolei Anna Rychter zaprezentowała wyniki badania dotyczącego składu ciała oraz sposobu żywienia osób z celiakią stosujących dietę bezglutenową w porównaniu z grupą kontrolną osób zdrowych. W analizie wzięło udział 60 dorosłych uczestników (40 z celiakią i 20 w grupie kontrolnej), dopasowanych pod względem wieku i płci.
Wyniki wskazały, że mimo braku istotnych różnic w BMI (ang. body mass index), skład masy ciała oceniany metodą absorpcjometrią o podwójnej energii, (DXA) był istotnie odmienny. U pacjentów z celiakią zaobserwowano mniejszy udział tkanki tłuszczowej całkowitej (15,6 ± 7,8 kg w porównaniu do 23,4 ± 9,1 kg w grupie kontrolnej) oraz wyższy procent beztłuszczowej masy ciała (72,3 ± 9,5% w porównaniu do 62,7 ± 8,5% w grupie kontrolnej).
Zaobserwowano także, że pacjenci z celiakią spożywali istotnie mniej błonnika (16,6 ± 8,4 g vs 20,5± 7,4 g w grupie kontrolnej), co może sprzyjać nasileniu dolegliwości jelitowych. Całkowite spożycie energii, białka, tłuszczu i węglowodanów nie różniło się istotnie między grupami, co może sugerować, że różnice w składzie ciała wynikają raczej z jakości diety niż z aspektów ilościowych.
Wyniki badania podkreślają konieczność indywidualizacji opieki dietetycznej u osób z celiakią, ze szczególnym uwzględnieniem podaży błonnika i analizy składu ciała, która powinna uzupełniać klasyczny pomiar BMI w ocenie stanu odżywienia tej grupy pacjentów.
Zezwalamy na bezpłatny przedruk artykułów ze strony pod wyłącznym warunkiem podania źródła artykułu. Prosimy o podanie następującego źródła: Nauka i Zdrowie UMP – onauce.ump.edu.pl
Prezentowane treści mają charakter wyłącznie informacyjny oraz edukacyjny i nie powinny być interpretowane jako porady medyczne służące do diagnozowania lub leczenia.
